co che giai quyet tranh chap cua wto

Đánh giá kết quả về cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO

5 (100%) 1 vote

Nhìn vào thực tiễn hoạt động của cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO và so sánh với hệ thống giải quyết tranh chấp của GATT 1947 trước đây, có thể thấy cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO đã thể hiện một tính hiệu quả cao hơn. Qua hơn một thập kỷ thực hiện, cơ chế này đã tỏ rõ ưu thế của mình trong việc giải quyết có hiệu quả các tranh chấp giữa các quốc gia trong khuôn khổ WTO. Hiệu quả này đạt được chủ yếu dựa trên các quy định hết sức chặt chẽ về thủ tục được nêu tại các văn bản khác nhau, cơ chế thông qua quyết định mới (cơ chế đồng thuận phủ quyết), các cơ quan chuyên môn độc lập với các thời hạn cụ thể. Chính bởi vậy mà cơ chế giải quyết tranh chấp trong WTO được coi là một trong những thành công lớn nhất của WTO.

Thứ nhất, nếu như cơ chế giải quyết tranh chấp đã từng tồn tại trong khuôn khổ của GATT trước đây không phải tuân theo một lịch trình với những thời hạn cụ thể nào, DSU ra đời sau vòng đàm phán Uruguay đã đề ra một tiến trình giải quyết tranh chấp cụ thể hơn, theo đó các giai đoạn giải quyết tranh chấp được xác định rõ ràng hơn. Trình tự giải quyết tranh chấp về nguyên tắc không được kéo dài quá 1 năm hoặc 15 tháng, nếu có xét xử phúc thẩm. Đối với các nước đang phát triển – với tiềm lực kinh tế hạn chế, việc ấn định một thời hạn cụ thể và rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp có ý nghĩa quan trọng trong việc quyết định tham gia vào cơ chế giải quyết tranh chấp.

co che giai quyet tranh chap cua wto

Cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO được coi là một trong những thành công lớn nhất của WTO.

Thứ hai, cơ chế biểu quyết thông qua một quyết định giải quyết tranh chấp đã được cải cách nhằm khắc phục yếu điểm của cơ chế đồng thuận trước kia. Với GATT 1947, theo nguyên tắc đồng thuận tuyệt đối, để thông qua 1 báo cáo hay thông qua 1 quyết định là rất khó khăn khi phải đảm bảo 100% thành viên đồng ý thông qua. Trong khi đó, với cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO, các báo cáo của Ban hội thẩm hay của cơ quan phúc thẩm sẽ tự động được thông qua nếu tất cả các thành viên không phản đối. Nguyên tắc đồng thuận phủ quyết khiến cho trên thực tế, tất cả các quyết định của cơ quan giải quyết tranh chấp đều được thông qua. Chỉ trong vòng gần 20 năm kể từ khi được thành lập vào năm 1995 đến nay, đã có gần 500 vụ tranh chấp được đệ trình lên Cơ quan giải quyết tranh chấp (DSB) của WTO, gấp 2,5 lần so với khoảng 200 vụ tranh chấp trong vòng gần 50 năm dưới thời kỳ của “Tổ chức tiền nhiệm” GATT 1947. Nhờ nguyên tắc đồng thuận phủ quyết mà việc giải quyết tranh chấp được diễn ra nhanh chóng, hạn chế việc khiếu kiện lâu dài có thể gây ra thiệt hại cho các nước thành viên, đặc biệt là bên bị hại. Bên cạnh đó, nguyên tắc này còn làm cho thủ tục giải quyết tranh chấp nhanh gọn, ít phụ thuộc vào áp lực chính trị của bất kỳ quốc gia nào, đặc biệt là các nước lớn.

Thứ ba, cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO mang tính hệ thống cao. Nếu GATT 1947 về cơ bản chỉ có 2 điều (Điều XXII và Điều XXIII) về giải quyết tranh chấp thì WTO ngoài 2 điều trên còn có Thỏa thuận về các nguyên tắc, thủ tục điều chỉnh việc giải quyết tranh chấp – DSU gồm 2 điều và 4 phụ lục. Ngoài ra, những tranh chấp liên quan đến những vấn đề thương mại cụ thể còn có các quy định tại các Hiệp định liên quan điều chỉnh. Bên cạnh đó, cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO là cơ chế giải quyết tranh chấp với 2 cấp: sơ thẩm (với Ban hội thẩm) và phúc thẩm (với Cơ quan phúc thẩm), từ đó giúp cho việc xét xử chính xác, công minh hơn.

co che giai quyet tranh chap cua wto

Cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO mang tính hệ thống cao.

Không chỉ vậy, được xây dựng với mục tiêu tạo ra một sự đảm bảo và khả năng dự đoán trước được cho hệ thống thương mại đa phương, cơ quan giải quyết tranh chấp của WTO trong thực tiễn hoạt động đã sử dụng các án lệ (phán quyết giải quyết tranh chấp trong các vụ việc tương tự trước đó) như một nguồn luật bổ trợ cho các Hiệp định của WTO và làm cơ sở để giải thích các thuật ngữ, quy định trong các Hiệp định này. Nhờ vậy, rất nhiều nội dung hoặc quy định chưa rõ ràng trong các Hiệp định WTO đã được làm rõ hoặc giải thích một cách cẩn trọng, tạo cơ sở để các Ban hội thẩm sau này dựa vào để xử lý các vụ kiện tương tự, đồng thời giúp các quốc gia thành viên đánh giá tính phù hợp của các biện pháp thương mại do mình hoặc các thành viên khác áp dụng đối với cam kết tại WTO. Việc sử dụng các án lệ cũng tạo ra một sự thống nhất xuyên suốt về mặt quan điểm, nội dung trong các vụ việc được giải quyết bởi cơ quan này.

Thứ tư, việc WTO cho phép sự tham gia của bên thứ 3 vào diễn biến vụ kiện là một biện pháp đảm bảo sự công minh trong quá trình giải quyết tranh chấp của WTO. Theo đó, những nước nhận thấy mình có lợi ích liên quan đến vấn đề tranh chấp giữa 2 nước bất kỳ có thể yêu cầu tham gia vào quá trình giải quyết tranh chấp với tư cách là bên thứ 3. Bên thứ 3 được phép tiếp cận nội dung vụ tranh chấp đồng thời có thể đưa ra các quyết định và lập luận của mình liên quan tới tranh chấp đó.

co che giai quyet tranh chap cua wto

WTO ghi nhận những ưu đãi đặc biệt dành cho các nước đang phát triển khi tham gia vào cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO.

Thứ năm, WTO ghi nhận những ưu đãi đặc biệt dành cho các nước đang phát triển khi tham gia vào cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO. Trong 1 tranh chấp giữa 1 nước đang phát triển và 1 nước phát triển, nếu nước đang phát triển yêu cầu, Ban hội thẩm sẽ phải có ít nhất 1 chuyên gia đến từ 1 nước đang phát triển. Đồng thời, Ban hội thẩm trong quá trình xét xử sẽ phải lưu tâm tới sự đối xử ưu đãi mà các nước đang phát triển được hưởng trong các hoạt động của WTO. Các nước đang phát triển còn được Ban thư ký tư vấn về mặt pháp lý và cung cấp các chuyên gia pháp lý có năng lực từ các cơ quan hỗ trợ kỹ thuật của WTO. Những ưu đãi này góp phần hỗ trợ cho các nước đang phát triển tham gia vào cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO, đồng thời thu hẹp khoảng cách về mặt lợi thế giữa nước đang phát triển và nước phát triển.

SÀN KẾT NỐI TÀI CHÍNH S86

Địa chỉ: Tòa nhà HP Building – Số 59 Đường Võ Chí Công – Quận Cầu Giấy – TP. Hà Nội

E-mail: S86ketnoitaichinhviet@gmail.com

Hotline: 1900.633.621

Share this post

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *